I. Thông tin chung
1. Khái quát chung
- Tên nước: Vương quốc Ả-rập Xê-út
- Thủ đô: Riyadh (Ri-át)
- Quốc khánh: 23/9/1932
- Vị trí địa lý: Ả-rập Xê-út nằm trên bán đảo Ả-rập, phía Bắc giáp Jordan và Iraq, phía Nam giáp Yemen và Oman, phía Tây giáp biển Đỏ, phía Đông trông ra vịnh Ả-rập và vịnh Oman. Dọc theo bờ biển phía Đông, Ả-rập Xê-út có biên giới với Kuwait, Bahrain, Qatar và UAE.
- Diện tích: 2,14 triệu km2
- Khí hậu: Sa mạc, khô, khắc nghiệt với nhiệt độ cao.
- Dân số: khoảng 34,6 triệu (2025, Quỹ Dân số Liên hợp quốc).
- Dân tộc: 90% là người Ả-rập; số còn lại là người gốc Á - Phi.
- Tôn giáo: Đạo Hồi là quốc đạo.
- Ngôn ngữ: Tiếng Ả-rập.
- Đơn vị tiền tệ: Riyal (SR); tỷ giá bình quân: 1 USD = 3,75 SR (6/2026).
- GDP: khoảng 1,277 nghìn tỷ USD (2025, IMF).
- GDP đầu người: 35.460 USD (2025, IMF).
- Cơ cấu hành chính: 13 tỉnh.
- Lãnh đạo chủ chốt:
+ Quốc vương: Salman Bin Abdulaziz Al-Saud (từ 23/01/2015).
+ Thủ tướng, Hoàng Thái tử: Mohammed bin Salman bin Abdulaziz Al-Saud (lên ngôi Hoàng Thái tử ngày 21/6/2017, nhậm chức Thủ tướng từ 27/9/2022).
+ Chủ tịch Hội đồng Tư vấn (tương đương Chủ tịch Quốc hội): Abdulla bin Mohammed Al-Sheikh(từ 14/02/2009).
2. Khái quát lịch sử:
Năm 1744, dòng họ Xê-út (Saud) liên minh với lực lượng của giáo sĩ Abd-Al Wahab và năm 1756 tạo ra Nhà nước đầu tiên của dòng họ Xê-út, và nhanh chóng trở thành lực lượng chiếm vai trò chủ đạo tại bán đảo Ả-rập, kiểm soát phần lớn lãnh thổ ngày nay là Ả-rập Xê-út. Năm 1818, đế quốc Ottoman chiếm lại các vùng lãnh thổ của dòng họ Xê-út. Năm 1824, dòng họ Xê-út đánh bại đế chế Ottoman, lập nên Nhà nước Xê-út thứ hai tồn tại đến năm 1891, sau đó bị dòng họ Al Rashid lật đổ.
Nhà nước Xê-út thứ 3 được thành lập năm 1902 sau khi Abdul Aziz Al Saud tổ chức phản công và chiếm được Riyadh. Sau hiệp ước Jeddah năm 1927, đế quốc Anh công nhận ảnh hưởng của Abdulaziz Al Saud tại 2 Tiểu vương quốc Heijaz và Najd. Năm 1932, Vương quốc Ả-rập Xê-út chính thức ra đời trên cơ sở sáp nhập hai tiểu vương quốc này.
3. Tình hình chính trị, kinh tế, xã hội:
Ả-rập Xê-út theo chế độ quân chủ. Theo Đạo luật cơ bản năm 1992, kinh Koran là Hiến pháp Ả-rập Xê-út; Luật Hồi giáo Sharia là bộ luật chính thức của đất nước. Tại Ả-rập Xê-út không có đảng phái chính trị.
Hội đồng Shura (hay còn gọi là Hội đồng Tư vấn) là cơ quan lập pháp của
Ả-rập Xê-út được thành lập từ năm 1927. Sau 4 lần thay đổi, Hội đồng Shura hiện nay gồm 150 thành viên. Hội đồng có thẩm quyền đệ trình các dự luật để Nội các thông qua; xem xét và chỉnh sửa các dự thảo luật và yêu cầu các Bộ trưởng (không phải là thành viên hoàng tộc) giải thích các chính sách. Cuối năm 2003, Hội đồng Shura Ả-rập Xê-út chính thức trở thành thành viên của Liên minh Nghị viện Quốc tế.
Tài nguyên và nguồn thu chính của Ả-rập Xê-út là dầu mỏ. Ả-rập Xê-út đứng đầu thế giới về xuất khẩu dầu mỏ (trữ lượng khoảng 264.4 tỷ thùng, chiếm 20% trữ lượng thế giới, sản lượng 10-13 triệu thùng/ngày; nguồn thu từ dầu mỏ chiếm 80% ngân sách, 45% tổng sản phẩm quốc nội và 90% giá trị xuất khẩu).
Ả-rập Xê-út đang triển khai chiến lược “Tầm nhìn 2030” nhằm đa dạng hóa nền kinh tế, phát triển các ngành công nghiệp phi dầu mỏ như tài chính, công nghiệp chế tạo, công nghệ cao, nông nghiệp, du lịch…; cơ sở hạ tầng hiện đại với nhiều siêu dự án đô thị, đường bộ, sân bay, hải cảng... Chính phủ Ả-rập Xê-út đặt mục tiêu trở thành trung tâm chính trị, kinh tế hàng đầu tại khu vực Trung Đông và thế giới vào năm 2030. Ả-rập Xê-út đã thành công giành quyền đăng cai EXPO 2030 và World Cup 2034.
Ả-rập Xê-út là thành viên G20, có vai trò quan trọng trong thế giới Hồi giáo, các nước Ả-rập và các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC và OPEC+). Vị thế của Ả-rập Xê-út ngày càng được nâng cao tại khu vực và trên thế giới sau khi theo đuổi chính sách ngoại giao đa phương hóa, tăng cường thiết lập và thúc đẩy quan hệ với các nước, các tổ chức khu vực trên toàn thế giới, tích cực tham gia vào các tổ chức quốc tế và nỗ lực tìm kiểm giải pháp cho các điểm nóng tại khu vực Trung Đông và châu Phi. Những năm gần đây, Ả-rập Xê-út chủ trương đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, coi trọng quan hệ với châu Á, trong đó có Việt Nam.
II. QUAN HỆ VIỆT NAM - Ả-RẬP XÊ-ÚT
- Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao: 21/10/1999.
- Cơ quan đại diện: Ta mở Đại sứ quán tại Riyadh tháng 4/2007 và Bạn mở Đại sứ quán tại Hà Nội tháng 12/2008.
- Các cơ chế hợp tác: (i) Ủy ban hỗn hợp do Bộ Công Thương làm Chủ tịch phân ban Việt Nam, đã tổ chức 5 kỳ họp, lần gần nhất vào tháng 12/2023 tại Hà Nội; (ii) Tham vấn chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao, đã tổ chức 01 kỳ họp vào tháng 02/2023 tại Riyadh.
- Kim ngạch thương mại: kim ngạch thương mại song phương đạt gần 3,325 tỷ USD (2025),trong đó Việt Nam xuất khẩu 2,097 tỷ USD và nhập khẩu 1,228 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam bao gồm điện thoại các loại và linh kiện, hàng dệt may, gỗ và sản phẩm gỗ, hạt điều, gạo, máy móc, thiết bị, sản phẩm điện tử và linh kiện, sản phẩm hóa chất, hàng rau quả... Ta nhập các sản phẩm chủ yếu như chất dẻo nguyên liệu, hóa chất, khí đốt hóa lỏng, thức ăn gia súc và nguyên liệu, kim loại thường khác, cao su, quặng và khoáng sản khác...
- Đầu tư và hợp tác phát triển: Ả-rập Xê-út có 8 dự án đầu tư trị giá 8,57 triệu USD tại Việt Nam. Quỹ Ả-rập Xê-út vì sự phát triển (SFD) đã và đang cấp vốn vay ưu đãi cho 12 dự án với tổng trị giá hơn 164,10 triệu USD.
- Hợp tác giáo dục - đào tạo: Ả-rập Xê-út cung cấp một số học bổng cho sinh viên và nghiên cứu sinh Việt Nam học tập và nghiên cứu tại các trường đại học tại Ả-rập Xê-út nhưng ít sinh viên Việt Nam đăng ký do yêu cầu học bằng tiếng Ả-rập của các trường.
- Hợp tác lao động: Hai bên đã ký Bản ghi nhớ về hợp tác lao động (01/2006), Thỏa thuận về Tuyển dụng lao động giúp việc gia đình Việt Nam làm việc tại Ả-rập Xê-út (9/2014). Hiện có gần 6.000 lao động Việt Nam tại Ả-rập Xê-út, bao gồm lao động giúp việc gia đình và lao động phổ thông khác, kỹ sư, công nhân xây dựng, lao động có tay nghề…
- Cộng đồng người Việt Nam tại sở tại: Cộng đồng người Việt Nam tại Ả-rập Xê-út có khoảng 6.000 người, chủ yếu là lao động được các công ty xuất khẩu lao động của Việt Nam đưa sang làm việc.
- Các hiệp định, thỏa thuận, văn bản hợp tác đã ký kết: Hiệp định khung hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và kỹ thuật (5/2006); Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (4/2010); Hiệp định Vận chuyển hàng không Việt Nam - Ả-rập Xê-út (8/2019); Hiệp định phòng, chống tội phạm giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Vương quốc Ả-rập Xê-út (10/2023); Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Ả-rập Xê-út (10/2023); Bản ghi nhớ trong lĩnh vực Kinh tế và Thương mại giữa Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Kinh tế và Kế hoạch Ả-rập Xê-út (10/2024).
Tháng 06/202